Empati ile sempati arasındaki fark: Karşındakini anlamak

Bir arkadaşın kötü bir haber verdiğinde ne söylersin? "Çok üzüldüm, geçmiş olsun" mu, yoksa "Bu gerçekten zor olmalı, anlatmak ister misin?" mi? İlki sempatiye, ikincisi empatiye daha yakındır.

Tanımlar

• Sempati: Karşındakinin durumu için üzüntü ya da acıma hissetmek. Dışarıdan bakan bir duygudur.
• Empati: Karşındakinin ne hissettiğini anlamaya ve bir ölçüde paylaşmaya çalışmak. İçeriden bakmaya çalışır.

Empatinin iki yüzü

Araştırmacılar empatiyi genellikle iki bileşene ayırır:

• Duygusal empati: Karşındakinin duygusunu bir ölçüde kendinde hissetmek. Birinin ağladığını görünce boğazının düğümlenmesi gibi.
• Bilişsel empati (zihin kuramı): Karşındakinin ne düşündüğünü ve neden öyle hissettiğini anlamak. Bu bileşen duyguyu paylaşmayı gerektirmez.

İkisi her zaman birlikte gelmez. Birinin duygusunu doğru anlayıp ona soğukkanlılıkla yardım etmek de, duygusuna kapılıp ne yapacağını bilememek de mümkündür.

Empati yorgunluğu

Sağlık çalışanları, öğretmenler ve psikologlar gibi sürekli başkalarının acısıyla karşılaşan kişilerde empati (şefkat) yorgunluğu görülebilir. Bazı araştırmacılar, karşındakinin acısını sürekli kendinde hissetmek yerine şefkat (iyi olmasını isteme ve yardım etme isteği) üzerine odaklanmanın daha sürdürülebilir olduğunu öne sürer.

Empati geliştirilebilir mi?

Evet, en azından bazı yönleri. Yardımcı olan alışkanlıklar:

• Yargılamadan dinle: Hemen çözüm önermek yerine önce anlamaya çalış.
• Duyguyu adlandır: "Seni hayal kırıklığına uğratmış gibi görünüyor" demek, karşındakine anlaşıldığını hissettirir.
• Merak et: "Bu sana nasıl geldi?" gibi açık uçlu sorular sor.
• Farklı hayatlara bak: Roman okumak ve farklı insanlarla konuşmak bakış açısını genişletebilir.

Psikodak'ta bu konu

Empati, zihin kuramı ve sosyal ipuçları Psikodak'ın "Davranış Analizi" programında ("Empatik Doğruluk" dersi) ve "Sosyal Psikoloji" ünitesinde anlatılıyor.

Kaynaklar

• Decety, J., & Jackson, P. L. (2004). The functional architecture of human empathy. Behavioral and Cognitive Neuroscience Reviews, 3(2), 71–100.
• Batson, C. D. (2011). Altruism in humans. Oxford University Press.
• Singer, T., & Klimecki, O. M. (2014). Empathy and compassion. Current Biology, 24(18), R875–R878.